Student z mniejszego miasta, który zaczyna studia w Krakowie czy Wrocławiu, szybko liczy koszty: pokój, bilet miesięczny, jedzenie, książki. Stypendium socjalne nie zawsze wystarcza, a praca na etacie koliduje z zajęciami. Jednym z rozwiązań jest kredyt studencki, czyli preferencyjny kredyt wypłacany w miesięcznych transzach i spłacany dopiero po zakończeniu nauki.
Kredyt studencki różni się od zwykłego kredytu gotówkowego niemal w każdym parametrze. W czasie studiów odsetki pokrywa państwo z Funduszu Kredytów Studenckich. Spłata zaczyna się dwa lata po ukończeniu studiów i trwa dwa razy dłużej niż wypłata. Absolwent płaci tylko połowę oprocentowania, a najlepsi absolwenci mogą uzyskać umorzenie części długu.
Nadal jest to jednak dług, który trzeba zwrócić. Umowa, zabezpieczenie i historia spłat mają znaczenie przez wiele lat po obronie dyplomu, także przy przyszłym kredycie hipotecznym.
W poradniku opisujemy, kto może dostać kredyt, jak liczyć raty, kiedy można zawiesić spłatę i jakie są zasady umorzenia. Opieramy się na ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz rozporządzeniu w sprawie kredytów studenckich. Przykłady liczbowe są ilustracyjne. Szczegóły konkretnej umowy, w tym marżę i opłaty, podaje bank.
Kto może dostać kredyt studencki?
Zgodnie z art. 98 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce kredyt studencki może otrzymać student, który nie ukończył 30. roku życia, jeśli przeciętny miesięczny dochód na osobę w jego rodzinie z roku poprzedzającego złożenie wniosku nie przekracza progu ogłaszanego przez ministra. Ministerstwo podaje, że z kredytu mogą korzystać także doktoranci do 35. roku życia.
Na rok akademicki 2026/2027 minister ustalił próg w wysokości 4000 zł netto na osobę w rodzinie. Kwota jest ogłaszana co roku, dlatego przed złożeniem wniosku warto sprawdzić aktualny komunikat na stronie ministerstwa. Dochód ustala się według zasad stosowanych przy świadczeniach dla studentów.
Kredytu udziela bank lub SKOK, który zawarł umowę z Bankiem Gospodarstwa Krajowego. Według informacji ministerstwa są to PKO Bank Polski, Bank Pekao oraz Bank Polskiej Spółdzielczości wraz ze zrzeszonymi bankami spółdzielczymi. Lista może się zmienić, więc warto ją sprawdzić przed wizytą w oddziale.
Bank ocenia też zabezpieczenie spłaty. Kredyt może być poręczony przez BGK, nawet do 100% kwoty kapitału z odsetkami, albo przez osoby prywatne, najczęściej rodziców. Poręczyciel odpowiada za dług, jeśli absolwent nie spłaca rat, więc to poważne zobowiązanie. Obowiązki i ryzyka opisujemy w poradniku Kredyt z poręczycielem - obowiązki i ryzyko.
Kredyt studencki nie jest kredytem w rozumieniu ustawy o kredycie konsumenckim. Jego zasady wynikają z ustawy o szkolnictwie wyższym, rozporządzenia i umowy z bankiem.
Wypłata transz w trakcie studiów
Rozporządzenie przewiduje cztery wysokości miesięcznej transzy: 400 zł, 600 zł, 800 zł albo 1000 zł. Student wybiera kwotę we wniosku i może później złożyć wniosek o jej zmianę. Bank ocenia wtedy ponownie zabezpieczenie spłaty.
Transze są wypłacane przez okres do 10 miesięcy w roku akademickim, przez cały okres studiów, na który zawarto umowę. Bank wstrzymuje wypłaty w razie skreślenia z listy studentów, urlopu od zajęć, zawieszenia w prawach studenta albo ukończenia studiów. Student ma obowiązek niezwłocznie poinformować bank o takich zdarzeniach.
Przez cały okres studiów oraz przez dwa lata po ich ukończeniu odsetki od kredytu pokrywa Fundusz Kredytów Studenckich. Dług rośnie więc tylko o wypłacane transze, a nie o odsetki.
Warto od początku traktować transze jak część budżetu, a nie dodatkowe kieszonkowe. Pomaga w tym osobne konto do codziennych wydatków. Porównanie opłat i funkcji znajdziesz w poradniku Konto dla młodych - opłaty, limity i premie bankowe, a aktualne oferty w porównywarce kont osobistych.
Oprocentowanie: ile płaci absolwent?
Oprocentowanie kredytu studenckiego jest zmienne. Zgodnie z art. 101 ustawy stanowi sumę marży banku i 1,2 stopy redyskontowej weksli NBP. Marża jest stała przez cały okres kredytowania i nie może przekroczyć 2 punktów procentowych.
Kredytobiorca nie płaci jednak pełnej stawki. W okresie spłaty ponosi 0,5 wysokości oprocentowania, a resztę pokrywa Fundusz. Stawka rośnie do 0,75 oprocentowania, jeśli kredytobiorca nie ukończył studiów albo gdy upłynął ustalony okres spłaty, a dług nadal nie jest zwrócony.
Ponieważ podstawą jest stopa redyskontowa NBP, rata może się zmieniać po decyzjach Rady Polityki Pieniężnej. Przy niskich stopach kredyt jest bardzo tani, przy wyższych mniej, ale zwykle nadal korzystniejszy niż typowy kredyt gotówkowy o tej samej kwocie.
Spłata krok po kroku
Najważniejsze zasady spłaty zapisano w art. 101 ustawy:
- Spłata zaczyna się po upływie 2 lat od ukończenia studiów. Kredytobiorca może wnioskować o wcześniejsze rozpoczęcie.
- Raty są równe i miesięczne. Ich wysokość zależy od kwoty długu, liczby rat i bieżącego oprocentowania.
- Liczba rat to dwukrotność liczby wypłaconych transz. Kto pobierał kredyt przez 50 miesięcy, spłaca go w 100 ratach. Na wniosek liczba rat może być mniejsza.
- Rata może zostać obniżona do 20% średniego miesięcznego dochodu kredytobiorcy. Trzeba złożyć wniosek i udokumentować dochód.
Przykład ilustracyjny: student pobiera 800 zł przez 10 miesięcy w roku, przez 5 lat. Otrzymuje 50 transz, łącznie 40 000 zł. Spłaca je w 100 ratach. Część kapitałowa to średnio 400 zł miesięcznie. Jeśli oprocentowanie płacone przez absolwenta wynosiłoby 4% w skali roku, rata równa wyniosłaby około 471 zł, a suma odsetek za cały okres około 7100 zł. Przy innym poziomie stóp wynik będzie inny.
Rata około 471 zł to kwota, którą warto uwzględnić w planach po studiach, na przykład przy wyprowadzce na swoje albo planowaniu pierwszej pensji. Dwa lata karencji to dobry czas na zbudowanie rezerwy.
Przedterminowa spłata jest możliwa. Warunki, w tym ewentualne koszty, wynikają z umowy z bankiem. Przed nadpłatą warto porównać preferencyjne oprocentowanie kredytu z innymi celami, na przykład spłatą droższych długów albo budową poduszki finansowej.
Zawieszenie spłaty w trudnej sytuacji
Na wniosek kredytobiorcy bank może zawiesić spłatę kredytu wraz z odsetkami na okres nie dłuższy niż łącznie 12 miesięcy. Rozporządzenie wymienia przykładowe przyczyny trudnej sytuacji życiowej:
- utratę stałego źródła dochodu przez kredytobiorcę lub jego małżonka,
- chorobę kredytobiorcy lub członka rodziny,
- konieczność opieki nad chorym członkiem rodziny,
- szkodę spowodowaną pożarem, klęską żywiołową lub inną katastrofą.
Do wniosku dołącza się dokumenty potwierdzające okoliczności. Okresy zawieszenia sumują się, więc 12 miesięcy to limit na cały okres kredytu, a nie na każde zdarzenie. W czasie zawieszenia odsetki pokrywa Fundusz.
Gdy problem jest trwały, lepszym rozwiązaniem może być wniosek o obniżenie raty do 20% dochodu albo o umorzenie, opisane niżej. Najgorszą opcją jest zaprzestanie spłaty bez kontaktu z bankiem. Opóźnienia trafiają do BIK i mogą utrudnić uzyskanie kredytu hipotecznego czy gotówkowego przez kolejne lata. Przy poręczeniu osób prywatnych bank może też zwrócić się do poręczycieli.
Umorzenie kredytu studenckiego
Ustawa przewiduje umorzenie częściowe i całkowite. O części wniosków decyduje bank, o części minister.
Umorzenie dla najlepszych absolwentów
Na wniosek kredytobiorcy bank umarza kredyt w wysokości zależnej od miejsca na liście absolwentów danego roku akademickiego:
| Grupa najlepszych absolwentów | Umorzenie |
|---|---|
| do 1% | 50% |
| od 1,01% do 5% | 35% |
| od 5,01% do 10% | 20% |
Dotyczy to absolwentów studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia, jednolitych studiów magisterskich i szkół doktorskich. Do wniosku trzeba dołączyć zaświadczenie z uczelni potwierdzające przynależność do grupy. Ranking ustala uczelnia, dlatego warto wcześniej zapytać w dziekanacie, jak liczy wyniki.
Przykład ilustracyjny: absolwent z kredytem 40 000 zł znalazł się w grupie od 1,01% do 5% najlepszych. Umorzenie 35% oznacza 14 000 zł mniej do spłaty. Kwotę umorzenia pokrywa Fundusz.
Umorzenie w szczególnie trudnej sytuacji
Kredytobiorca może złożyć do ministra wniosek o umorzenie, jeśli po zawarciu umowy znalazł się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej albo trwale utracił zdolność do spłaty. Rozporządzenie wymienia między innymi utratę stałego źródła dochodu skutkującą koniecznością korzystania z pomocy społecznej, długotrwałą chorobę lub niepełnosprawność, opiekę nad chorym członkiem rodziny oraz skutki katastrof.
Przy szczególnie trudnej sytuacji umorzenie może być częściowe. Przy trwałej utracie zdolności do spłaty, potwierdzonej odpowiednim orzeczeniem, możliwe jest umorzenie całości. Wniosek można złożyć najwcześniej 60 dni przed rozpoczęciem spłaty.
Umorzenie przez bank w innych przypadkach
Bank może umorzyć całość pozostałego kredytu w razie śmierci kredytobiorcy albo braku prawnych możliwości dochodzenia roszczeń. Rodzina nie dziedziczy wtedy tego długu w części umorzonej.
Kredyt studencki a przyszłe kredyty
Kredyt studencki jest widoczny w historii kredytowej. Terminowa spłata buduje pozytywną historię, co przydaje się przy pierwszym kredycie hipotecznym. Rata kredytu studenckiego obniża jednak zdolność kredytową, bo bank uwzględnia wszystkie bieżące zobowiązania.
Jeśli w ciągu kilku lat po studiach planowany jest zakup mieszkania, warto porównać dwa scenariusze: spłatę kredytu studenckiego zgodnie z harmonogramem albo szybszą nadpłatę przed wnioskiem hipotecznym. Wybór zależy od wysokości raty, oszczędności na wkład własny i oprocentowania.
Podsumowanie
Kredyt studencki to preferencyjne finansowanie dla studentów do 30. roku życia i doktorantów do 35. roku życia z dochodem w rodzinie poniżej progu ogłaszanego co roku. Na rok 2026/2027 próg wynosi 4000 zł netto na osobę. Transze wynoszą od 400 do 1000 zł miesięcznie.
W czasie studiów i przez dwa lata po nich odsetki pokrywa państwo. Potem absolwent spłaca kredyt w równych ratach, których jest dwa razy więcej niż wypłaconych transz, i płaci połowę oprocentowania. W trudnej sytuacji można zawiesić spłatę do 12 miesięcy, obniżyć ratę do 20% dochodu albo wnioskować o umorzenie.
Najlepsi absolwenci mogą umorzyć 20%, 35% lub 50% kredytu. Warto to wiedzieć już na początku studiów, bo wyniki z całego okresu nauki mogą później przełożyć się na konkretną kwotę do spłaty.
Najczęstsze pytania
Od kiedy spłaca się kredyt studencki?
Spłata zaczyna się po upływie 2 lat od ukończenia studiów. Kredytobiorca może złożyć wniosek o wcześniejsze rozpoczęcie spłaty. Bank informuje o harmonogramie i wysokości rat.
Ile wynosi oprocentowanie kredytu studenckiego?
Oprocentowanie to suma marży banku, nie wyższej niż 2 punkty procentowe, i 1,2 stopy redyskontowej weksli NBP. Absolwent w okresie spłaty płaci połowę tej stawki, a resztę pokrywa Fundusz Kredytów Studenckich.
Kto może umorzyć kredyt studencki?
Bank umarza część kredytu najlepszym absolwentom oraz całość w razie śmierci kredytobiorcy lub braku możliwości dochodzenia roszczeń. Minister decyduje o umorzeniu w szczególnie trudnej sytuacji życiowej i przy trwałej utracie zdolności do spłaty.
Co się stanie, jeśli nie ukończę studiów?
Bank przestaje wypłacać transze. Kredyt trzeba spłacić, a oprocentowanie płacone przez kredytobiorcę wynosi wtedy 0,75 stawki zamiast połowy. Szczegółowe terminy określa umowa.
Czy mogę zmienić wysokość transzy w trakcie studiów?
Tak. Rozporządzenie pozwala złożyć wniosek o zmianę wysokości miesięcznej transzy. Bank może poprosić o dokumenty potrzebne do oceny zabezpieczenia spłaty.
Źródła
- Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1571 - ISAP
- Rozporządzenie MNiSW w sprawie kredytów studenckich, Dz.U. 2018 poz. 2468 - ISAP
- Kredyty studenckie - Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego
- Wysokość dochodu uprawniająca do kredytu studenckiego w roku akademickim 2026/2027 - gov.pl
- Umorzenia kredytów studenckich - zasady - gov.pl
Materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi indywidualnej rekomendacji finansowej ani obietnicy uzyskania kredytu.
