Kredyt gotówkowy, karta kredytowa, raty za sprzęt i limit w koncie. Każde z tych zobowiązań ma inną datę płatności, inne oprocentowanie i inny bank. Kredyt konsolidacyjny obiecuje porządek: jeden bank spłaca wszystkie długi i zostaje jedna rata, zwykle niższa od dotychczasowej sumy.
Niższa rata nie oznacza jednak niższego kosztu. Pytanie o kredyt konsolidacyjny opłacalność ma dwie odpowiedzi, zależnie od tego, co jest celem. Jeśli liczy się miesięczny oddech w budżecie, konsolidacja prawie zawsze go daje. Jeśli liczy się suma pieniędzy oddana bankom do końca spłaty, konsolidacja opłaca się tylko przy określonych warunkach.
Najczęściej o wyniku decydują trzy parametry: oprocentowanie nowego kredytu w porównaniu z obecnymi, okres spłaty i prowizja. Czwarty, często pomijany, to zachowanie po konsolidacji. Jeśli spłacone karty i limity znowu się zapełnią, konsolidacja tylko wydłuża problem.
W tym artykule pokazujemy, jak policzyć opłacalność na przykładzie z liczbami. Obliczenia są ilustracyjne i zakładają raty równe, stałe oprocentowanie i brak dodatkowych opłat, o ile nie zaznaczono inaczej.
Jak działa kredyt konsolidacyjny
Bank udziela kredytu w kwocie odpowiadającej saldom konsolidowanych zobowiązań. Pieniądze nie trafiają do klienta, tylko bezpośrednio na rachunki dotychczasowych wierzycieli. Po spłacie klient ma jedno zobowiązanie w miejsce kilku.
Nowy kredyt ma własne parametry:
- oprocentowanie, które może być niższe albo wyższe od średniej obecnych długów,
- okres spłaty, zwykle dłuższy niż pozostały czas spłaty obecnych kredytów,
- prowizję i inne koszty, na przykład ubezpieczenie,
- ewentualną dodatkową gotówkę na dowolny cel, jeśli klient o nią wnioskuje.
Bank ocenia zdolność kredytową tak samo jak przy zwykłym kredycie. Liczy się dochód, koszty życia i historia spłat. Osoba z aktualnymi zaległościami ma mniejsze szanse na pozytywną decyzję. Zależności opisujemy w artykule Zdolność kredytowa - co wpływa i jak ją poprawić?.
Przykład: trzy długi przed konsolidacją
Załóżmy, że gospodarstwo ma trzy zobowiązania o łącznym saldzie 28 000 zł:
| Zobowiązanie | Saldo | Oprocentowanie | Rata | Pozostało rat | Suma do zapłaty |
|---|---|---|---|---|---|
| Kredyt gotówkowy | 18 000 zł | 12% | 597,86 zł | 36 | 21 522,87 zł |
| Karta kredytowa | 6 000 zł | 20% | 300,00 zł | 25 | 7 359,64 zł |
| Kredyt ratalny | 4 000 zł | 10% | 184,58 zł | 24 | 4 429,91 zł |
| Razem | 28 000 zł | 1 082,44 zł | 33 312,42 zł |
Przy karcie założyliśmy stałą spłatę 300 zł miesięcznie bez nowych transakcji. Ostatnia wpłata jest niższa, dlatego suma nie jest wielokrotnością raty.
Obecnie gospodarstwo płaci miesięcznie 1 082,44 zł, a do końca spłaty odda łącznie 33 312,42 zł, z czego 5 312,42 zł to odsetki.
Przykład: konsolidacja przy różnych okresach
Bank proponuje kredyt konsolidacyjny na 28 000 zł z oprocentowaniem 10%, bez prowizji. Wynik zależy od okresu:
| Okres | Rata | Suma do zapłaty | Różnica wobec obecnej sytuacji |
|---|---|---|---|
| 36 miesięcy | 903,48 zł | 32 525,32 zł | 787,10 zł mniej |
| 48 miesięcy | 710,15 zł | 34 087,31 zł | 774,89 zł więcej |
| 60 miesięcy | 594,92 zł | 35 695,04 zł | 2 382,62 zł więcej |
| 84 miesiące | 464,83 zł | 39 045,98 zł | 5 733,56 zł więcej |
Tabela pokazuje sedno problemu. Przy okresie 36 miesięcy konsolidacja obniża ratę o prawie 179 zł i zmniejsza całkowity koszt, bo nowy kredyt jest tańszy od karty i gotówkowego. Każde wydłużenie okresu obniża ratę dalej, ale od 48 miesięcy suma do zapłaty przekracza obecną. Przy 84 miesiącach rata spada o ponad połowę, a koszt rośnie o ponad 5700 zł.
Dodajmy prowizję. Jeśli bank pobiera 3% z góry, czyli 840 zł, konsolidacja na 36 miesięcy przestaje przynosić oszczędność. Korzyść 787,10 zł jest mniejsza od prowizji, więc wynik to około 53 zł straty. Gdyby prowizja była doliczona do kwoty kredytu, dodatkowo naliczane byłyby od niej odsetki.
Obliczenie jest ilustracyjne. Bank może zaproponować inną stopę, a rzeczywisty koszt uwzględnia wszystkie opłaty ujęte w RRSO. Przy porównywaniu ofert warto patrzeć na całkowitą kwotę do zapłaty, a nie tylko na ratę.
Kiedy konsolidacja się opłaca
Z przykładu wynikają warunki, przy których konsolidacja obniża całkowity koszt:
- Nowe oprocentowanie jest wyraźnie niższe od średniej ważonej obecnych długów. Największą korzyść daje zastąpienie drogiej karty kredytowej, limitu w koncie lub pożyczek pozabankowych.
- Okres spłaty nie jest dużo dłuższy niż najdłuższy z obecnych kredytów. Wydłużenie o kilka lat zwykle zjada oszczędność na oprocentowaniu.
- Prowizja i ubezpieczenie są niskie w porównaniu z oszczędnością na odsetkach.
- Spłacane produkty zostaną zamknięte, zwłaszcza karty i limity.
Konsolidacja może mieć sens także wtedy, gdy zwiększa całkowity koszt. Dzieje się tak, gdy obecna suma rat przekracza możliwości budżetu i grozi opóźnieniami. Opóźnienia oznaczają odsetki karne, koszty windykacji i negatywną historię w BIK. W takiej sytuacji wyższy koszt całkowity bywa ceną za stabilność. Trzeba jednak wiedzieć, że się ją płaci, i świadomie wybrać najkrótszy okres, przy którym rata jest bezpieczna.
Konsolidacja się nie opłaca, gdy:
- nowy kredyt ma podobne lub wyższe oprocentowanie niż obecne długi, a okres się wydłuża,
- większość obecnych kredytów jest bliska spłaty, bo wtedy wydłużanie ich na lata zwiększa koszt najbardziej,
- prowizja jest wysoka, a oszczędność na odsetkach niewielka,
- po konsolidacji budżet nadal jest deficytowy i pojawią się nowe długi.
Koszty spłaty obecnych kredytów
Konsolidacja oznacza wcześniejszą spłatę dotychczasowych zobowiązań. Ustawa o kredycie konsumenckim przewiduje, że przy wcześniejszej spłacie całkowity koszt kredytu zmniejsza się o koszty dotyczące okresu, o który skrócono umowę. Obejmuje to również prowizję pobraną na początku. Po konsolidacji warto więc sprawdzić, czy poprzedni kredytodawca zwrócił proporcjonalną część kosztów. Procedurę opisujemy w artykule Wcześniejsza spłata kredytu - zwrot prowizji krok po kroku.
Kredytodawca może zastrzec w umowie prowizję za wcześniejszą spłatę tylko w ograniczonych przypadkach. Musi to być okres stałego oprocentowania, a kwota spłacana w ciągu 12 miesięcy musi przekraczać trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw z grudnia poprzedniego roku. Prowizja nie może przekroczyć 1% spłacanej kwoty, jeśli do końca umowy został ponad rok, albo 0,5%, jeśli mniej. Nie może też być wyższa od odsetek, które klient zapłaciłby do końca umowy. Przy kredytach o zmiennym oprocentowaniu takiej prowizji nie ma.
W rachunku opłacalności trzeba więc uwzględnić ewentualną prowizję za wcześniejszą spłatę po stronie starych kredytów oraz zwrot części ich kosztów.
Konsolidacja gotówkowa czy hipoteczna
Banki oferują dwa rodzaje konsolidacji. Konsolidacja gotówkowa nie wymaga zabezpieczenia na nieruchomości, a okres spłaty wynosi zwykle kilka lat. Konsolidacja hipoteczna jest zabezpieczona hipoteką na mieszkaniu lub domu. Ma zwykle niższe oprocentowanie i znacznie dłuższy możliwy okres.
Niższa stopa hipoteczna kusi, ale długi okres potrafi zniwelować tę przewagę. Kredyt konsumpcyjny rozłożony na kilkanaście lat może kosztować łącznie więcej niż spłacony w kilka lat przy wyższej stopie. Dochodzą też koszty wyceny nieruchomości i wpisu hipoteki oraz ryzyko związane z zabezpieczeniem na miejscu zamieszkania. Przy tej formie warto policzyć kilka wariantów okresu. Oferty konsolidacji gotówkowej porównasz w zestawieniu kredytów konsolidacyjnych.
Jak policzyć opłacalność własnej konsolidacji
Przygotuj dane dla każdego obecnego zobowiązania: saldo, oprocentowanie, ratę i liczbę pozostałych rat. Z harmonogramu lub bankowości odczytasz, ile zostało do zapłaty. Przy karcie kredytowej załóż stałą miesięczną spłatę bez nowych transakcji.
Następnie wykonaj cztery kroki:
- Zsumuj obecne raty i obecną łączną kwotę do zapłaty.
- Poproś bank o symulację konsolidacji dla dwóch lub trzech okresów, z prowizją i ubezpieczeniem.
- Porównaj sumy do zapłaty, a nie tylko raty. Dodaj ewentualne prowizje za wcześniejszą spłatę starych kredytów i odejmij oczekiwany zwrot kosztów.
- Wybierz najkrótszy okres, przy którym rata mieści się w budżecie z zapasem na nieprzewidziane wydatki.
Przy wyborze okresu warto pamiętać, że kredyt można spłacać szybciej niż wynika z harmonogramu. Jeśli wybierzesz dłuższy okres dla bezpieczeństwa, a potem nadpłacasz, zmniejszysz koszt. Zasady wyboru okresu opisujemy w artykule Jak wybrać okres kredytu i bezpieczną ratę?.
Co zrobić po konsolidacji
Umowa to dopiero połowa pracy. Po wypłacie kredytu sprawdź w ciągu kilku tygodni, czy wszystkie konsolidowane zobowiązania zostały spłacone w całości. Przy karcie kredytowej saldo mogło się zmienić między wnioskiem a przelewem, bo doszły odsetki lub ostatnia transakcja. Niewielka niedopłata może urosnąć do zaległości.
Następnie złóż dyspozycje zamknięcia spłaconych kart i limitów, o ile nie są potrzebne. Poczekaj na potwierdzenie, a po jakimś czasie pobierz raport BIK i upewnij się, że stare zobowiązania mają status zamkniętych.
Kwotę, o którą spadła rata, warto od razu zaplanować. Część może zasilić rezerwę na nagłe wydatki, część posłużyć do nadpłat nowego kredytu. Jeśli różnica zniknie w bieżących wydatkach, po kilku miesiącach trudno będzie wskazać, co konsolidacja właściwie zmieniła.
Najczęstsze pytania
Czy kredyt konsolidacyjny zawsze obniża ratę?
Zwykle tak, bo okres spłaty jest dłuższy niż pozostały czas obecnych kredytów. Nie oznacza to jednak niższego kosztu. Przy znacznym wydłużeniu okresu suma odsetek rośnie, nawet jeśli oprocentowanie jest niższe.
Jak sprawdzić, czy konsolidacja się opłaca?
Porównaj łączną kwotę, którą zapłacisz przy obecnych kredytach, z całkowitą kwotą do zapłaty w kredycie konsolidacyjnym, uwzględniając prowizję, ubezpieczenie i koszty wcześniejszej spłaty. Jeśli druga suma jest niższa, konsolidacja obniża koszt.
Czy można skonsolidować kartę kredytową i limit w koncie?
Tak, banki zwykle obejmują konsolidacją karty i limity. Po spłacie warto je zamknąć albo obniżyć limit, bo pozostawienie dostępnego limitu kusi do ponownego zadłużenia i może obniżać zdolność kredytową.
Czy po konsolidacji dostanę zwrot prowizji ze starych kredytów?
Przy wcześniejszej spłacie całkowity koszt kredytu zmniejsza się o koszty przypadające na okres, o który skrócono umowę. Obejmuje to także prowizję. Jeśli zwrot nie nastąpi automatycznie, można złożyć reklamację.
Czy lepsza jest konsolidacja hipoteczna?
Ma zwykle niższe oprocentowanie, ale wymaga zabezpieczenia na nieruchomości i często dłuższego okresu. Przy długim okresie całkowity koszt może być wyższy niż przy konsolidacji gotówkowej. Decyzję warto oprzeć na porównaniu sum do zapłaty.
Źródła
- Ustawa o kredycie konsumenckim, tekst jednolity - ELI
- Rekomendacja T dotycząca detalicznych ekspozycji kredytowych - KNF
- Odsetki to nie wszystko. Ile naprawdę kosztuje kredyt konsumencki? - Rzecznik Finansowy
- Biuro Informacji Kredytowej
Materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi indywidualnej rekomendacji finansowej ani obietnicy uzyskania kredytu.